Select the search type
 
  • Site
  • Web
Search
Chi tiết tin

Giới thiệu nghi thức cưới hỏi của người Cơ Tu


Vừa qua, huyện Nam Giang vinh dự đại diện tỉnh Quảng Nam đi tham dự liên hoan hữu nghị văn hóa Việt – Lào tại tỉnh Sơn La, đoàn Nam Giang ngoài các hoạt động văn hóa văn nghệ quần chúng, đoàn đã tái hiện nghi thức cưới hỏi của dân tộc Cơ Tu được đông đảo quần chúng nhân dân các tỉnh bạn, du khách nước ngoài đánh giá cao về nét văn hóa phi vật thể độc đáo này. Người viết xin giới thiệu vài nét về nghi thức cưới hỏi của người Cơ Tu.

Người Cơ Tu sống dọc dãy Trường Sơn đoạn Trung Trung Bộ. Dù sống ở vùng đất nào thì cộng đồng này vẫn thể hiện những nét văn hóa mang đậm dấu ấn riêng. Nghi thức cưới hỏi của người Cơ Tu là một nghi thức thể hiện sự tinh tế và độc đáo suốt chiều dài lịch sử hàng trăm năm của đân tộc Cơ Tu. 

Đầu tiên là lễ chạm ngõ (Ganoo), phần lớn là do người mai mối thực hiện. Sau lễ hỏi một thời gian là lễ cưới. Thời gian giữa lễ hỏi và lễ cưới ngắn hay dài là tùy theo hai gia đình, có khi chủ yếu là tùy già làng, vì nếu già làng không xin phép được thần linh trong năm, thì lễ cưới đành phải đợi đến năm sau.

Lễ cưới (Bhrớ Bhiêc) của người Cơtu tổ chức tương đối quy mô. Cũng giống như người Kinh, sau lễ cưới người Cơtu có tục đưa dâu về nhà chồng (Dơơng Acoon Chôdông CuDik).

Tới đây thì phong tục cưới hỏi của người Cơtu có sự khác biệt với người Kinh ở đồng bằng. Họ có thêm một lễ nữa, được tổ chức ba năm sau lễ cưới, đó là lễ ăn Zum của  vợ chồng (Pazum).

Nói là một lễ ăn Zum, nhưng thực ra phải đến hai lễ, vì trước khi có lễ ăn Zum chính thức diễn ra, phải có sự thương lượng, thường là với họ tộc và già làng, và đó là lễ định ăn Zum (Prơdăh Zum). Thực chất, lễ ăn Zum gần như là thêm một lễ cưới nữa.

Sau khi ông mai hoặc bà mai đã thương lượng định được ngày hỏi vợ cho con mình, ngoài trầu rượu, nhà trai chủ yếu còn phải nộp cho nhà gái những cái ché. Ché này về sau sẽ thành bình chứa những đồ vật quý để dành cho vợ chồng trẻ. Đám hỏi có hàng chục người già, trẻ cùng tham dự. Còn sau khi đã chọn được ngày cưới, thì bên nhà trai phải chọn những người lớn tuổi, có kiến thức, có lý lẽ, và nhất là biết đối đáp, để đến nhà gái. Chính những người này, bằng lối hát lý, sẽ thương lượng mọi chuyện với nhà gái. Ngược lại, phía nhà gái cũng phải lo chọn những người có uy tín, có lý lẽ khôn ngoan nhất để hát lý đối đáp với phía nhà trai. Hai họ trao đổi với nhau bằng những lời hát lý như vậy quanh những ché rượu. Đây là nét đẹp văn hóa độc đáo của người Cơ Tu.

Vào ngày cưới, đoàn người từ nhà trai kéo đến nhà gái, mang theo những ché rượu, gạo, nếp, dắt theo con trâu, và khiêng theo cả chiếc quan tài bằng gỗ... Lễ cưới diễn ra theo đúng luật tục. Con trâu được buộc vào cây nêu trồng sẵn trước sân nhà. Mọi người dự lễ cưới đều cùng nhau nhảy múa theo nhịp cồng chiêng. Sau những nghi thức giản dị của chủ nhà (đàng gái) và của già làng, là đến lễ đâm trâu. Một người đàn ông lực lưỡng dẫn đầu đoàn nhảy múa, tay cầm cây lao nhọn, đâm vào cổ họng con trâu. Nếu chỉ đâm một lần mà con trâu ngã quỵ là điềm lành. Nếu không, đoàn nhảy múa lại tiếp tục theo nhịp cồng chiêng, theo vòng tròn, để lại tiếp tục đâm trâu, cho đến khi con trâu hoàn toàn không gượng được nữa, ngã quỵ. Thịt con trâu được xẻ ngay ra, dành một phần để nấu nướng chiêu đãi mọi người; phần thịt còn lại được đem chia đều cho mọi người trong làng của nhà gái.


Nghi thức cưới hỏi của người CơTu - Đoàn nghệ nhân xã Zuôich thực hiện

Ba năm sau lễ cưới là lễ ăn Zum ( lễ trưởng thành) Nhà gái làm thịt một con gà, nấu một mâm xôi, đặt trước bàn thờ. Cha mẹ đôi bên đều có mặt. Chủ nhà cúng vái thần linh, cầu cho vợ chồng trẻ khỏe mạnh, tự làm ra được cái ăn, sanh nhiều con cái. Sau phần lễ nghi, xôi và thịt gà được dành riêng cho vợ chồng trẻ. Họ ngồi, cùng nhau ăn, bốc thức ăn bỏ cho nhau, và cùng uống chung một bát rượu.

Sau lễ ăn Zum, người con gái từ nay phải về ở hẳn bên nhà chồng, không còn lui tới nhà cha mẹ đẻ của mình nữa. Chiếc quan tài bằng gỗ đã được nhà trai khiêng qua nhà gái trong ngày cưới trước đó chính là để dành cho cô dâu báo hiếu cha mẹ mình, vì từ sau lễ ăn Zum nàng không còn được lui tới thăm viếng, chăm sóc cha mẹ ruột của mình nữa. Rủi cha mẹ có nhắm mắt qua đời, nàng cũng không được có mặt để an ủi hoặc nghe lời trối trăn, dặn bảo. Chiếc quan tài gỗ chính là vật báo hiếu của người con gái, để cha mẹ nàng được ấm thân khi lìa đời, dù không có nàng bên cạnh.

Các già làng Cơtu kể rằng, cách đây năm, sáu mươi năm, những gia đình người Cơtu giàu có thường còn có tục tổ chức “cướp vợ”. Ngày nay, tập tục ấy đã mất hẳn.

Tác giả: Trần Thiếu

[Trở về]

Các tin mới hơn:

Các tin cũ hơn:

Chính phủ điện tử
Liên kết website
Liên kết
van tai,Website Báo Chí: Đọc báo đời sống pháp luật Online, Website hữu ích tư vấn hỏi đáp pháp luật Netlaw.vn; đặt hàng taobao; cho thue nha xuong long an nhieu dien tich gia re